Çocuğumun okuma hızını evde nasıl ölçerim?

"Çocuğum dakikada kaç kelime okuyor?" sorusunun cevabını evde birkaç dakikada bulabilirsiniz. Önemli olan sayıyı doğru ölçmek ve onu doğru yorumlamak.

Hazırlık

• Daha önce okumadığı bir metin seçin. Tanıdığı bir metni ezberden hızlı okur ve sonuç yanıltır.
• Sınıfına uygun olsun. Sınıf düzeyindeki bir hikâye kitabının ya da ders kitabının henüz okunmamış bir bölümü uygundur. Çok kolay ya da çok zor bir metin gerçek durumu göstermez.
• Metnin bir kopyası sizde olsun. O okurken siz kendi kopyanızda takip edip işaretleyeceksiniz.
• Sakin bir zaman seçin. Yorgunken ya da ekrandan hemen sonra yapılan ölçüm düşük çıkar.
• Sınav olmadığını söyleyin. Yalnızca nasıl okuduğunu görmek istediğinizi anlatın.

Ölçüm: bir dakika sesli okuma

İlkokulda okuma genellikle sesli ölçülür; böylece hem hızı hem doğruluğu görebilirsiniz.

• Kronometreyi başlatın ve metni her zamanki gibi sesli okumasını isteyin. "Hızlı oku" demeyin.
• Bir dakika dolunca "dur" deyin ve okuduğu son kelimeyi işaretleyin.
• Okurken yanlış okuduğu ya da atladığı kelimeleri kendi kopyanızda işaretleyin. Bir kelimede üç saniyeden uzun takılırsa kelimeyi siz söyleyin ve onu da yanlış sayın.

Hesap basit: bir dakikada okuduğu kelimelerden yanlışları çıkarın. Bulduğunuz sayı dakikada doğru okunan kelime sayısıdır. Okuma akıcılığını gösteren en yaygın ölçü budur.

Daha büyük çocuklarda sessiz okuma hızını da ölçebilirsiniz: metni sessiz okumasını isteyin, bitirdiği süreyi not edin ve metindeki kelime sayısını dakika cinsinden süreye bölün.

Anlamayı da ölçün

Hız tek başına eksik bir bilgidir. Metni bitirdikten sonra okuduğunu kendi cümleleriyle anlatmasını isteyin ya da metne göre hazırladığınız üç dört soruyu sorun. Soruların bir kısmının cevabı metinde açıkça yazsın, bir kısmı da "Sence neden?" gibi düşünmeyi gerektirsin.

İkisini birleştirmenin bir yolu var: okuma hızını doğru cevap oranıyla çarpın. Örneğin dakikada 80 kelime okuyan ve dört sorudan üçünü doğru cevaplayan bir çocuğun sonucu 80 × 3/4 = 60 olur. Bu hesap, anlamadan hızlı okumayı ödüllendirmez. Ho-Papi'nin seviye sınavı da aynı hesabı kullanıyor.

Sonucu nasıl yorumlamalı?

İnternette sınıflara göre okuma hızı tabloları bulacaksınız; ancak bu tablolar birbirini tutmuyor. Aynı sınıf için verilen değerler birbirinden neredeyse iki kat farklı olabiliyor ve çoğunun kaynağı yazmıyor. Metnin zorluğu ve kelimelerin uzunluğu da sonucu doğrudan etkiliyor. Türkçede kelimeler çoğu zaman uzun olduğu için İngilizce kaynaklardan aktarılmış sayılar Türkçe okuyan bir çocuğa olduğu gibi uygulanamaz.

Bu yüzden en değerli karşılaştırma, çocuğunuzun kendisiyle yapılan karşılaştırmadır:

• Ölçümü ayda bir, benzer uzunlukta ve benzer zorlukta metinlerle tekrarlayın.
• Sonuçları tarihleriyle birlikte bir deftere yazın.
• Tek bir ölçüme değil, aylar içindeki gidişe bakın.

Sınıf arkadaşlarına göre nerede durduğunu en iyi sınıf öğretmeni bilir. Ölçüm sonuçlarınızı öğretmenle paylaşmak ikinizin de işine yarar.

Dikkat edilecekler

• Ölçümü sık yapmayın. Her gün ölçülen çocuk okumayı bir yarış gibi görmeye başlar.
• Sonucu çocuğun yanında yorumlamayın ve sayıyı onunla bir hedef olarak konuşmayın.
• Ölçüm sonucu tek başına bir tanı değildir. Okumayla ilgili endişeleriniz sürüyorsa ne zaman uzmana başvurmalı yazımıza bakın.

Programlarımıza mağazadan bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi verir; çocuğunuza özel bir değerlendirmenin yerini tutmaz.