Hızlı okuma metinleri nasıl olmalı? Çocuğa uygun metin seçimi

Hızlı okuma çalışması yapmak isteyen birçok veli, internette bulduğu ilk metni önüne koyup süre tutuyor. Oysa çalışmanın işe yarayıp yaramayacağını büyük ölçüde metin belirler. Çok zor bir metin çocuğu bunaltır, çok kolay bir metin ise hiçbir şey öğretmez. Bu yazıda çocuk için hızlı okuma metinlerini nasıl seçeceğinizi, hangi metni hangi amaçla kullanacağınızı ve hızlı okuma kitabından neler beklemeniz gerektiğini anlatıyoruz. Amaç, çocuğun anlayarak hızlı okuma alışkanlığı kazanması; yani metinle yarışmak değil, metni anlayarak akıcı okumak. Bir hızlı okuma eğitimi ya da hızlı okuma kursu alıyorsanız bu ölçütler orada da geçerli.

Çocuğa uygun metin neye benzer?

• Sınıfına uygundur. Çocuğun düzeyinden belirgin biçimde yüksek ya da düşük olmamalı. Hızlı okuma teknikleri de ancak çocuğun zorlanmadan okuyabildiği metinlerde çalışır.
• Kelimelerin çoğu tanıdıktır. Arada birkaç yeni kelime olabilir, ama her satırda anlamını bilmediği kelimeler varsa çocuk hız yerine çözmeye odaklanır.
• Kısa ama bütündür. Başı, ortası ve sonu olan bir hikâye ya da bir konuyu eksiksiz anlatan kısa bir bilgi metni, yarım bırakılmış bir paragraftan iyidir. Anlamayı ölçmek de ancak bütün bir metinle mümkün olur.
• İlgisini çeker. Konuyu sevmeyen çocuk metne kendiliğinden dikkat etmez ve ölçüm gerçek durumunu yansıtmayabilir.
• Okunaklıdır. Yeterince büyük punto ve rahat satır aralığı, özellikle küçük sınıflarda gözün satırda kalmasını kolaylaştırır.
• Bir oturumda bitirilebilir. Çocuğun bir solukta okuyabileceği uzunlukta olmalı.

Hangi metin hangi amaçla?

• Hikâye: Anlamayı ve okuma sevgisini geliştirir; ardından olayı anlatmak ya da soru çözmek için uygundur.
• Bilgi veren metin: Okul derslerinde karşılaşacağı türdür. Bir bilgiyi bulma ve özetleme çalışması için kullanın.
• Tekerleme, dörtlük ve şiir: Ritim taşıdığı için akıcılığı çalışmaya çok uygundur. Çocuk tonlamayı ve duraklamayı bu metinlerde daha kolay yakalar.
• Kısa cümleler ve heceli metinler: 1. sınıf için. Orada amaç hız değil, harf ve seslerden hece ve kelimeye geçişi pekiştirmektir.

Aynı metin ne zaman, yeni metin ne zaman?

İki amaç var ve ikisi karıştırılmamalı. Akıcılığı geliştirmek için aynı kısa metni birkaç gün üst üste okumak yararlıdır. Okuma hızını ölçmek için ise çocuğun daha önce görmediği bir metin gerekir; tanıdığı metni ezberden hızlı okur ve sonuç yanıltır. Ölçümü nasıl yapacağınızı okuma hızını evde nasıl ölçerim yazımızda adım adım anlattık.

Ayrıca çalışmayı hep aynı üç dört metinle yürütmeyin: çocuk metni okumayı bırakır, nerede ne olduğunu hatırlamaya başlar.

Bir metinle nasıl çalışılır?

• Önce başlığa ve resme bakıp metnin ne hakkında olduğunu tahmin etmesini isteyin.
• Metni önce kendi hızında, sakin okusun.
• Sonra aynı metni bir kez daha, parmağıyla ya da bir kartla satırı takip ederek okusun.
• Bitirince metni kendi cümleleriyle anlatsın ya da iki üç soruyu yanıtlasın.
• Süreyi ayda bir ölçün; her okumada kronometre tutmak çalışmayı yarışa çevirir.

Hızlı okuma kitabı ile hikâye kitabı aynı şey değil

İkisinin de yeri var, ama görevleri farklı. Hikâye kitabı serbest okuma içindir: kelime dağarcığını, okuma sevgisini ve alışkanlığını geliştirir. Çocuğunuz kitap okumaktan kaçıyorsa çocuğum kitap okumayı sevmiyor yazımıza bakabilirsiniz.

Hızlı okuma kitabı (çalışma kitabı) ise düzenli çalışma için hazırlanır: seviyeye göre kademelendirilmiş metinler, sorular ve egzersizler içerir ve en iyi bir öğretmen rehberliğinde kullanılır. Kitabın yanında çocuğu dinleyen ve geri bildirim veren biri yoksa çocuk yanlış bir alışkanlığı fark etmeden pekiştirebilir.

Ho-Papi'de metinler nasıl çalışıyor?

• Seviye sınavı: 2. sınıftan itibaren her öğrenci sınıfına uygun on metinden birini kendisi seçiyor. Kartlarda yalnızca metnin başlığı ve kısa bir tanıtımı görünüyor; çocuk konusu ilgisini çekeni seçsin diye kelime sayısı gösterilmiyor. Ardından sorularla anlama da ölçülüyor.
• Egzersizler: Çalışmalar metinleri bir havuzdan çekiyor ve aynı metin arka arkaya gelmiyor. Çocuk metni ezberleyip yerini hatırlamıyor, gerçekten okuyor.
• Takip ölçümü: Program bittikten sonra altı ay boyunca dört haftada bir yapılan kısa ölçüm (1. sınıf hariç) çocuğun daha önce görmediği bir metinle yapılıyor.
• Basılı çalışma kitabı: İki programımızda da var ve kargo ücretsiz.

Program ayrıntıları ve fiyatlar mağazada.

Bu yazı genel bilgi verir; çocuğunuza özel bir değerlendirmenin yerini tutmaz.